ÑEM WON U NKAP NKÔNÔ

                                                                                                                    ÑEM WON U NKAP NKÔNÔ

                                

                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Di nla kobol i ngén ini ni kal le hala wee mut a mboň jam li li ňunda gwéha a gwéé. Hala wee a nlama boň longe, a nyil hala ingéda a ntam bé i longe a mboň. Ingéda ňem i nsida nye, wee a mboň béba. Njel yada i yé le a yéň i yi mambén ma Hilôlômbi. Njel i pe i yé le a emble mahoňol ma bôt bape inyule wada a kol mbada, ibaa ba kol i nhôôlag. A waa baň sélés boňa wé inyuule yi i ngi kônde i nteg bé mal. Hala wee mut a nigil ngim yé niň. Ntel a yé i niň, a nlama kônde nigil inyuule mut a mal bé yi. Mut a ta bé Mal yi ndigi Hilôlômbi nyetama nyen a nyi mam momasôna. Jon a nlama yi kii i yé kunde ni kii i yé kila. A nlama bé hôya le hikii hégél Hilôlômbi nyen a bi heg ho, a bagal baň hop le a hôya le njé i ti, hiséé i ti i ke bisu.

                                                                                  Yaônde, 17 hikan 2015

                                                                                  Nkam Pondi Pondi

                                                                       http://antoinepondipondi.blogspot.com

NJÉÉ

1)	Hibaa hi njéé	=Panthère
2)	Hiséé hi njéé
3)	Makuge njéé	=Guépard
4)	Mbaa	=Civette
5)	Mbangaa
6)	Mbondo njéé	=Lion
7)	Mpeg  maleñ	=Léopard
8)	Nkwaha u njéé	=Chat tigre
9)	Singi	=Chat
10)	Sing mbanga	=Serval
11)                  1	yéñbak	= Tigre

Mban = libél li njéé = Hala a yé litam li e li nti njéé makénd

                                         ma nyai.

Yéñbak i njéé i nkagla bé = le tigre ne chante pas sa tigritude.

Yaônde, 22 biôôm2017

Nkam PONDI PONDI

http://antoinepondipondi.blogspot.com

MONKEL

MONKEL

Ibale isoñ a nyék kikii hihéga bon bôlôm baaa ndi a bii a nti bo minkomba. Ibale a nwo ndi nkat bum i pam, ba nkal le ini ndap i gwé bôt kikii i sém, kikii kaa, i yé ndap bikôkôô ini. Ibale ndap yada i nyégle ni miñôô le ba nkeneg bé mabii, ba mbénge le miñôô mi ngwal bé man munlôm. Ibale man munlôm a yé mu, ba nkal le i ndap bikôkôô i, i nta bé nso. Wee i nwet a nyégle nwet mbai a tééda gwom gwé ndi kikii a yila, a timbhe i man nu. Ba mbéhe nye le gwom gwé bé bi, ibale mindañ mi nlo mu.

Monkel a yé ndap bikôkôô i nyégle ndigi ni miñôô, to balal, man munlôm a ngwé bé mu. Hanyen ba nti bo le kikii hihéga ntôô man a nyégle batan, nwet  a noñ ha ibaa i ke bisu .

Yaônde, 7 hilônde 2018

Nkam Pondi Pondi

http://antoinepondipondi.blogspot.com

Njôhge

Njôhge

LIYI YÉN I TÉBLÉ I JE

Iloa man mee a bé a jôwa moo, a soohe Hilôlômbi ndi to a mbôdôl je bijek.

I nwaa u nyén i téblé i je, u nke i yoñ bijek tole ba nték we bijek. Liyoñ bijek li nkal bé le u hak i séya yoñ, u hak ki i nlélém ngéda i wagawaga.

Ingéda u nyi yén i téblé i je, hala a nkobla le u nti i bôt ba yii ni we lipém. Liyi yén i téblé i je li mbôdôl ni liyi téé nyuu yoñ. U nlama yén i nya i yé le makôô moñ ma bag we mbogog longe, mboñngo i nlama hoi, bituu gwoñ bi bag  sép i ke bisu. U nlama hihe

maboñga moñ ma woo mbeñel i ngii téblé, bipes gwobiba biséya yoñ. Woo woñ to liboñ joñ li woo bi tihba bé téblé i je. Bagwal i loñ yés ba mbéna bé je ni bon bap. Hala a tabé longe jam. Inyuu hala nyen u ñada mut a nyi bé kikii a nlama je bred. Ba nkit bé bred ni hikéñ i ngéda u nyén i téblé i je. Ba mbek bred, ba ñôm bé nwas i bred. Jon pô i wog, minson mi yihga.

 

Ingéda u ngwélél hikéñ, u ngwel hikéñ longe ligwelek le ñunda manjel a nlama bé tihba maloo ma hikéñ. Nyo woñ i nlama bé tihba maloo ma hikéñ. U nlama bé sas maloo ma hikéñ. Yom mut a mboñ yo ini le, a nhéña  nhikéñ.

Ingéda u ngwélél tôk, u ñôt bé mbit to huwe wo. U nlama bé yônôs tôk i loo hihéga tiga le mbit u sôbi. U nlama lona tôk i nyo woñ inyuu le u uwe bañ ño woñ ngandag.

Ingéda u ngwélél  nwas, masôñ ma nlama bénge i ngii.

Bôt ba kôba ba bé bañ tôk likôl, séya likôl i ke ni bisu.

Tômblô yoñ i nlama bé ba nyonog i nya i yéle maog ma nsôbi. U nlama bé kubla maog. U nlama nyo ndék, u nték tômblô ndi u kônde ki nyo maog moñ. U nlama bé ôt maog.

Napken i je i yé yom matadga. I tabé yom ba nséhél jôl to su i ke bisu. Napken i yé yom ba mbii i ngii maboñ tole bebee ni séya. Napken i nla hôla we le u sas nyo woñ ilole u ngwélél tômblô yoñ. I ngéda u nyodi i téblé i je, u nyék napken bebee ni séya yoñ ngiôdôk.

U nlama nyambaa bijek gwôñ i nya i yéle u ntéñnga bé i bôt ba yii ni we i téblé i je.

U nlama bé pot ni bijek nyonog i nyo. Ingéda u nje, u nyip nyo.

Ingéda u mal je, u mbii hikéñ, nwas ni tôk i ngii séya yoñ i nya i yéle  yom yada munu i tabé i ngii yom ipe.

U tééda ni le, lije hobi li gwé ngim likenge kikii lije kul, péé, mala, mabem, koo, likubé, tôñ lilañ, manga, piya i ke ni bisu.

 

 

Yaônde, 09 libui li ñyéé 2001

Nkam pondi pondi

http://antoinepondipondi.blogpot.com

           

NJÔHGE

 

 

Ingéda pes nyuu i nsôhge we le u nla bé nihbe, nyen ba nkal le u nnog njôhge. Minkañ nwoñ nwon mi mboñ le u nog njôhge. Mut a nla nog njôhge i woo, makôô, i bel, i tôl, i mis, hilémb, maôô, masoñ, hinoo i ke bisu. Jon u nog le, u yé u lék, u la hinoo.

 

Njôhge i nla lôl we le u mbabaa, tole u nkwo, tole u nkon i ke bisu.

Inyu hala nyen u nlama ban ñem ingéda u nkon. Mut a nla neebe nog njôhge ingéda a mboñ béba. Hala a yé ngim kokse. Hala a yé ngim hémle.

 

Mut a nla bé niñ le a nog bé njôhge. Man mee a bi kit le man munlôm a nlama kweeba inyule nlénd wéé a mbégél le a ngwéé i kôli bé.

 

Ingéda mut a nog njôhge, nyetama nyen a nog yo. Jon u nog le, mut a nog bé i wañan nyo lék.

 

 

 

YAÔNDE, 13 matjel 2005

Nkam PONDI PONDI