lundi 30 novembre 2015

MAHÉÑHA MA NGÉDA


MAHÉÑHA MA NGÉDA

 

               Ngéda di nyodi i kék sép le di njôp i kék hikañ, u ntehe boonge ba ñyoode kikii manga momede ma ñyoode i wom. Yon u nok le babôk manga hanyen ngim makon i nene bo ndôn, waa, kôhôl, nhoñbe i ke bisu. Yak mbembi yada i nhôñ yon ba nsébél le njoi. Mahéñha ma ngéda ma nene i bôdôl i sôñ matjel i pam i sôñ matumb. Sép i gwé sôñ maye sép, libui li ñyéé, kondoñ ni matjel. Hala yé sôñ ina. U nyil mahéñha ma ngéda le nop a nno, ngéda i nsune i mbus lék i témb i bôdôl.

 

 

Yaônde, 28 matumb 2015

                                                                         Nkam Pondi Pondi
http://antoinepondipondi.blogspot.com   

BATÉÉDA HOÑOL


BATÉÉDA HOÑOL

Bôt ba bi bôdôl tééda hoñol yap ni boña wap, ngog, mabam, mapep, bikaat, nko i ke bisu.

I len ini bôt ba nléba le ba nla tééda hoñol yap ni mbogog manwin (informatique). Hala a mbat mbog pék (logiciel) i i nyi nomba yanga tole litjee ni nomba yada. Hala a nlona libañ minledek mi taafel (disques durs). Minledek mi taafel mini minsal ni keilibog (ordinateur). Yon i yé hoñol mbogog manwin (mémoire informatique) minledek mi taafel mini nwon mi yé i ndes manwin (internet). U yé u yibil ndes manwin nyen u ntehe hoñol i matibla, i likot masangô, i manoñ, i mbén, i base i ke bisu. I hoñol ini i yé i ntéédaga i ond i ndes manwin (nuage informatique). Ngim biiñngin yon i ntééda hoñol kikii bo google , amazon, facebook, apple i ke  bisu. I hoñol ini i yé bifôtô gwoñ, manwin moñ, liyééne li keilibog yoñ, hoñol yoñ i ke bisu. Biiñngin bini gwo bina bi yé i loñ Amérika. Jon to u nsas fôtô yoñ, matila moñ nledek taafel i ntééda gwo(i keilibog tole i nsinga i woo). Ndigi loñ i Chine yon i nsal bé ni google, amazon, facebook ni apple. Ndi i bale bo ond i ndes manwin  i nlék wee hoñol yoñ i nimil. Yom u nlama yi, yo ini le ond i ndes manwin i ngwélél ngandag linyuma. Biiñgin bini bi ntééda hoñol yoñ, bi yé bakén ba biloñ, hala wee bi nôgôl mambén ma loñ yap, yom yokiyo i ntuga bé bo i pémés hoñol yoñ i ti yo to njee. B’a ngim loñ i nlama ti hoñol yé loñ i pe inyuu tééda yo ? I loñ i ngwés tééda libak jé li ngwélés i nlama jo sañ  i bana ngandag moni inyuu i yi tééda nledek taafel le hikii nwi mi  tan i nlama heñel nledek taafel. Taafel bitidii (DVD) i nom jôm li nwi ndi to u ngwélél i pe. Jon i kei u ngwélél i ba tik kei (original) ndi u bulus i mam u ntééda bitaafel bipe. Ngim bôt tole ngim biloñ bi nyéñ i nip tole i tjé hoñol i ngim mut, i ngim biiñngin tole i ngim loñ i pe i ke bisu.

Bôt ba kôba bon ba nkal le: yi yon i yé mut. Hala wee i mut batééda hoñol yé ba nla pémés i yom i bak nye ntéédaga nyen a nla bép woo i tôl le a yé ngwélés.

            Yaônde, 27 mpuye 2015

NkamPondiPondi

http://antoinepondipondi.blosgpot.com

MAOG


MAOG

Maog ma yé soso bañnga. Moni mi ngandag bon ba loñ mi nke i sômba maog. Ngandag bon ba loñ ba nwo inyuule ba nyo maog. Jon Hilôlômbi a bi ti bôt ba kôba mbén bisu i Ngog lituba yon i nkal le : man mee  a jee  bañ bijek, a nyo bañ maog ma loñ i ñane nye tigale a yila nkol i loñ i.

 

            Ingéda  maog  ma nkahal téñnga mut i pes i mbôô wéé, a nlama yi le nyemede nyen a nla tjél nyo maog.  Ingéda mut a nyo maog, a nnog mane ndi a nyi bé le a yé i sagal mbôô wéé. Ingéda mut a nyo maog, maog ma mbet nye i ño, ma mbôdôl sal minsinga mi minkañ nwéé to a nleñba ndigi ndék matôi ma maog. Inyuu ngim bôt ni inyuu ngim mangéda maog ma nla boñ mut le ñem wéé i ta bé ñwee, maog ma nla boñ mut le a nyam, maog ma nla boñ mut le a nhoñol le ñemel ndi ki a nke béhilo i ke bisu. Inyuu i yi le maog ma nkahal tamba minsinga mi minkañ mi mut hala a yoñ soso ngéda. Ibôdôl bibéé bi niñ, mut a ngwés lihua, bebek hala a yé nseñ le mut a hol, le mut mut a nihbe mam ma niñ. Ndi yom di nyimbe yo ini le mut a bi pohol le lihôô maog  jon li nkile inyuu yéé ni yak bilok bi  nsañ . Ndi bôt ba kôba ba bé nyo bé maog tjagatjaga .  Ba    bé béé minkol mi maog. Jon ingéda  u nyo maog, u nlama badba le u mboñ kii . Inyuu bon boñ, bôt ba lihaa, mawanda moñ, bilôg  bi nsoñ, u nlama kal nson i maog noñnaga ni tamba maog ma ntamba mbôô i mut binam. U wo bañ nyuu inyuu i yis mut le maog ma nla tibil kikii bee  i ngim ma ngéda ndi u meya mo, u yi le maog ma yé soso bañnga. Inyuu hala nyen ibale bo ndi u mbôdôl nyo maog, u nlama bôdôl badba. U nlama yi le ibale bo ndi u nyo hikii kel tômblô iba i maog i kose ni  kôgôô hala we u nyo 23 ma lida ma liumb i ngim nwi. Jon u énél bañ mut numpe le a nyo maog , u tinde bañ mut numpe le a nyo maog  ibale bo ndi a ngwés bé nyo maog , u nlama bana bineene tole malép ma bitatam  i ndap yoñ inyuu i ti nkén mut a nlo i pôdôs we. Mut kôba nye : bijôñ ni bijôñ  bi ôñôl  bé  i nkok. Hala wee u noñ bañ béba liboñog  li jam . U tééda le : maog ma nlel bé ñem. Jon ingéda u mboñ jam wee u nkôôba i boñ jo.


 

Yaônde, 24 hilônde  2000

                              Nkam Pondi Pondi 


 

dimanche 1 novembre 2015



 
Ngôôba Béba
 


Di nlakobol i bukini ni kal le hala a yéngôñ mut a gwé i boñ béba. I jam lini jon li mboñ le mut a nsela ni Hilôlômbi  inyuule Hilôlômbi a gwé bé ngôôba béba.

Ingéda mut a nyi le i yom a mboñ tole i jam a mboñ li yé  béba hala a mboñ nye le a nyi longe hala wee njel i nke yak Hilôlômbi. Hala a yé kunde mut a gwé le a nla tep i njel i nke yak Hilôlômbi. Hala wee a mpohol i yi Nu a bé, Nu a yé, Nu a nlo ni Nu a ba. Hilôlômbi a yé i boga ni boga. Jon litep njel i nke yak Hilôlômbi hala a yé i pohol i njel i nkena we i niñ i yé i boga ni boga. Inyuule ane i Hilôlômbi ya yiba homa nyensôna ni nom i boga ni boga.

 

 

                                                                       Yaônde, 12 mpuye 2015

NkamPondiPondi

                                                              http://antoinepondipondi.blogspot.com

 

 

ÑAÑNGA


ÑAÑNGA

         Di nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé i yi  nsongi i bôt. 

Nseñ i ñañnga i yé i yi libim li bôtli yé i ngimbum, ngimndapbôt, ngimlitén,  ngimmbai, ngim loñ i ke bisu inyuule hala a nla hôla i témbeemalép,  i sal bijek, i séñminloñ, i oñmandap ma matiba, i oñbiiñgin, i sôñmbaiyoñ, nkoñ woñ, loñ yoñ i ke bisu.

Bôtbakôbaba bé añtjôdôtndi tobantitjomôi. Jon ibale mut wada a nyiñba i nsongi hala a ta bé longe inyuulewañ i ta bélinyañ. Hala wee mutnyensô a yé nseñlinyañ li bôt. Ndiñañnga i nlamabéyilisbôtnsolanombainyuulemut a yé hégél i Hilôlômbi. Jon ñañnga i nlama ke i njelmahol ma loñ.

 

 

Yaônde, 21 mpuye 2015

NkamPondiPondi

http://antoinepondipondi.blogspot.com

 

HOÑOL


HOÑOL

         Di nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé ngim jam tole ngim mam boña a ñunda we to ti we i bigda.

Hoñol i nla ba le u nokngimyom, u ntehengimyom tole u nôgdangimyom.Ngimhoñol i yé le i nom bé, i pe i bakle  imbatngimyigil tole ngim jam tôbôtôbôingéda u nyi kii i yé.  

Hoñol i maange i nselanihoñol i mañmutinyuulehoñol i maange i nenengandagingéda a nok mam. Biun bi mboñle mut a nlamabanambaninyuu i nigilkeimondondihoñol yé i nsalngandagingéda jam li tôbôtôbôli bi gwélali lintihbanye. Hala a nlôlminkañ mi boña mi mi un le biyihne bi nhoohabé tôla nwo. Inyuumaangeititigiminkañ mi boña mi nañag bé longe le biyihne bi hoo tôla minkañnwominsônajonhoñol i maangeingéda a ntihbangimyom, a nlamatihba i yom i ngandagngéléinyuu i téédayo i boñawé.

Hoñol i mbôdôl i yimbe, litéédaniliyoñngim jam tole ngim mam boñaa nti we i bigda tole boña a ñunda we i pémés i yomboñawoñ a ntééda. Kikiihoñol i yénkabakhalakinyenhikiihoñol i yé i wéhomaikétéboña. 

 

 

Yaônde, 21 mpuye 2015

NkamPondiPondi
http://antoinepondipondi.blogspot

LIBIE


LIBIE

Di  nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mahoñol tole   linôgda mut a gwé le i jam lini li téésép, i jam lini  li yé  kunde, i jam lini li nla bôña tole li nla bé bôña i ke bisu.

         Di nla ki kobol i buk ini ni kal le hala a yé yi mut a gwé le a nyi ôtmahoñol ni nyemede, mut likenge hala wee libak li nu a nyi  yônôs jam, nu a nyi gwel nson i ke bisu.

         I buk ini le libie yonba nsébél ki le yi i nkoñ tole yi i loñ. Hala wee i yom tole i jam ngangadbôti nyi le li nlamabôña, i njel i yonbanlamanoñi ke bisu. Hala wee  i  yi ini imbat bé le u nkei sukuluinyuui bana mambôgi tole i yi kaat le ndi u yi ngandag mam ma niñ. Jon u nok le: likengeli jis li nke bé kôp. Hala wee liyiboñ jam li limbôñambamba li mbat bé ngimsukulu. Unogokki le :u yi bé lipompahge, u bénge bé maô ma ngwo ?

 

 

Yaônde, 30 matôp 2015

NkamPondiPondi

http://antoinepondipondi.blogspot.com