jeudi 10 janvier 2019

NDAP JOB NU MPUBI PAÔLÔ NGOG-MAPUBI



NDAP JOB NU MPUBI PAÔLÔ
NGOG-MAPUBI


            Ndap bôt Lôg Nkôlô (SODONG Innocent, NGOM NGUEN, TOUCK NGOM, MONGO Mathias) ni MBOCK Isidore, BIYIHA Maurice   i ngwés le homa mayagal nu mpubi Barthelemy a yila ndap Job i NKÔÔ hala a yé i nwii 1970. Bisop NTAMAG Nicolas ni i bôt bana ba nnôgla bé.

Ambassadeur Paul PONDI a nlo i noye i mbai a lôlag i loñ i Zaire à ada i jam li. A kwel ndugi ni bilôg bi nsañ i mbus a kwel ni bisop NTAMAG Nicolas a ti lôg pada isi  i Ngog-Mapubi. Ndog Tjock  i tjél mahoñol ma  inyuule basôgôl bap ba kit le ndôg Tjok mbai Nkôô ya ba Lôg pada, Ndôg Tjok Ngog Mapubi ni Ngog Bassong ba ba Lôg  Sangô.  Ambassadeur PONDI Paul  a ti 300 000 FCFA inyuu maôñ ma ndap Job. SODONG Innocent a ti lisege. Hayen Um TJOCK Jean a bi ti Lôg Pada hisi hé hi yéne mbai Nkôô a kal le nsañ a kena bo i mbai MANDJACK wee nye ni mboda yé ba témb habé i mbai Nkôô.  Nwet a yégle u ño i OUM TJOCK Jean a yé YOUNG Dagobert bo ni nye ba yé nwaa isi.

Maoñ ma ndap Job ma bôdôl. Pada MINYEM Benoit nye ba bôdôl oñ ndap liyééne li pada. Hanyen Bisop TONYE BELL Simon a loo i ôm mbiñg likas li ndap inyuule di bane i ane i Bôt –Makak. Hayen Ndôg Tjok yosôna ba kal le i nsômbla le ba  hoo oñ ndap pada inyuu  i boñ  le pada  a loo a yééne mu. A ti bo sôñ i samal . Ba mal maoñ a lo  a bénge,  ba ti nye hiliba .Nwet a ba kena hikuu hi maoñ a ba Boum Benjamin. Kikii pada MINYEM  a nyoñ hiliba a ke i kaa pada ndi ba ti nye pada NDOUM Benoit Pascal. A yén nson u  kahal ke ni bisu. HYONG Gabriel a neebe le a mélés ndap Pada.     
  
Pada NDOUM a bôdôl maoñ ma ndap Job yon í yé foyer í kel len íní. Ingéda ndap Job í bí mal ôña iní di nyi len, ñane lôg  pada a kit le ndap Job ya séblana le nu mpubí Paôlô.

Bí pada bí ma sal í ndap Job nu mpubi Paôlô bo bana le:

NOMS ET PRÉNOMS
PÉRIODE
OBSERVATIONS
1
NDOUM Bénoit Pascal
1992-1994
Décédé
2
BAYEMI Matjei Sosthene Léopold
1994-1996

3
BIOUMLA Nicodème
1996 - 1999

4
NDEBI BIYA Robert
1999- 2001

5
TONG Jean Bruno
2001- 2003

6
NKEN DIYANI Martin
2003- 2005

7
BIYAGA III Joseph
2005- 2007

8
BAYIHA Emmanuel
2007- 2012

9
BELL TIBA Mathias
2012- 2015

10
MANGUELE Blaise Gabriel
2015-?




                                                           NGOG- MAPUBI, 08 libui li nyéé 2018
                                             Nkam Pondi Pondi

KIDIG MUT



KIDIG MUT

Di nla kobol i buk ini ni kal le  hala a yé mut a ta bé ntôndôô, mut a ñap bé, mut a gwé kidig tel.

Yom u nlama yi yo ini le, tôle a ta bé nlimil u njok. Hala wee njok i ñénél  bé tôle inyuule tôle a yé titigi. U nogok ki le : bititigi bi nta bé kon . Hala wee u yan bañ mut bitéé bi mis.

Yaônde, 07 dipos 2017
 Nkam Pondi Pondi


LINENGE LI SÔÑ



LINENGE LI SÔÑ

1)                      Sôñ i nta
2)                      Sôñ i yé libôm
3)                      Sôñ i yé i jiibe




Yaônde, 29 maye sép 2018
Nkam Pondi Pondi


SÔÑ




SÔÑ


1)    Kondoñ :yom i nlet, i nyo bé nkwade.
2)    Matjel: lisalal li gwôô li tôbôtôbô.
3)    Matumb: wom i ba ñé nd ba nwas le ba mbel bé bijek to yom ipe. Ngéda i ntagbe ndi ba kahal sômbôl sal mu. Hanyen ba nsal ngim bijek (matop, hiônde). Matumb map.
4)    Matôp: ba ntôp ngim lipan inyuu i sal wom.
5)    Mpuye: ngim ond i nkôp maye ma sép.
6)    Hilônde: ngim nop i.
7)    Njéba: wom ba nsal hiônde ingéda mbéñ.
8)    Hikañ :hiañngaa i nkahal telep.
9)    Dipos: ngim nop i.
10) Biôôm: ngim nop i.
11) Mayesép: ngéda sép i mbôdôl.
12) Libui li ñyéé :kai i I nkaha lwandi.
                   Ngéda i nlama hôla mut i kônde nigil inyuu i bana pék,
                    yi yosôna inyuu i yi maliga. Jon man mee a nlamyi ôt
         minsongi mi ngéda ibale bo ndi a ngwés ba kunde.

                                     Yaônde, 08 matôp 2006
                                     Nkam PONDI PONDI
                                     http://antoinepondipondi.blogspot.com


HIÔDÔT




HIÔDÔT

 Hala a yé ngim yom i yé i ngii i i mbay ni mapubi ndi i nennge kikii ngim liton i mbay i mis ma mut i téé bilôñ tole ni ngim bikei. Tjôdôt di nti mapubi.

Inyuu i yi bay i hiôdôt, u nlama yi libim li mapubi a mpémés ni liké li yé ipôla yoñ ni i hiôdôt i. Hiôdôt hi ngwé ingéda ngandag manjiñ ma hôk (ngandag mbot malép téntén) ma mbôdôl kwo ni  bomede  ni njel ngusi. Libogdaga lini li mboñ le dibot di manjiñ ma hôk di mbéna tôôma ni mbôm ngwéé, hala a mboñ le njiñ i hôk i nlék. I sôk, mbot malép a nlék  ngandag inya, i yé le dibot tjéé ingéda da tôôma bo ni bo, da him habé haa ndi ba gwañna inyuu i yila njiñ hôk ba nsébél le hélium. I lék i mpam munu i nson unu hon i mboñ le hiôdôt hi mbay.

I lék i i mpôna lilôs li yom i i gwé mbot malép. I kôndba lék ini i nkônde linyunge li njiñ hôk le i kwo bañ ni njel ngusi. Hanyen njiñ i hôk i waa libogdaga. Jon ingéda hiôdôt ha bana ngandag manjiñ ma hôk bi bôdne, ha hoo ligis mo inyuule ingéda hiôdôt hi  keñep ngandag, ha gwés nog lék inyuu i boñ le hi kwo bañ ni njel ngusi. Ingéda hiôdôt hi nlék hala a mboñ ho le hi ligis manjiñ ma hôk. Ingéda hiôdôt hi nligis manjiñ momasôna ma hôk, hi mbôdôl sune ndi hi kahal siip. Yom di nyi, yo ini le, jop tole hiañngaa li yé soso hiôdôt. Tjôdôt di nyiinga. Tjôdôt di nke liké. Inyuu i tehe liké jap, u nlama bana biléman bi ntehe haa.

Bôt ba nhoñôl le tjôdôt di nla kena niñ i mut. Jon u nog le: hikii mut a gwé i héé hiôdôt. Môi ma tjôdôt:
Likek li njok
Kipis pand hôdôt
Kisenge kéga
Mbénd i hônd
Bon ba nyuu
Me sôli metama
Jas li ngan
Nwa sôñ i ke ni bisu

Jon u tééda le, tjôdôt di ngwé, di niñ, di nwo.     
Njiñ hôk: gaz
Mbot malép:Hydrogène
Ibot:atome



Yaônde, 18 hilônde 2000
Nkam Pondi Pondi
http://antoinepondipondi.blogspot.com
Dibot: atomes
Ngusi:gravitation


jeudi 20 décembre 2018

JÔÑ MUT




Ñ MUT

Di nla kobol i buk ini ni kal le  hala a yé mut ngi yi , mut ngi pék. Jon u nok le : jôñ mut i nyi bé le mbegee i nyét. Hala wee ibale bo ndi mut a yé jôñ, to ba mboñ nye béba, a nyi bé  inyuule a nyi bé segel longe jam to béba jam.

Ndi a yé mu. Jon u nok le : jôñ mut i loona ntet ka. Hala wee i mut bôt ba nhoñôl le a yé jôñ, a nla  boñ tole a nla pot banga jam, bôt ba yanak ndigi. Mu i njel i nyen u nok ki le : jôñ i nyi jam. Hala wee i mut bôt  ba hoñlag le a yé jôñ, a nyi jam, a nneebe habé le mut a lôg nye.

Yaônde, 07 dipos 2017
 Nkam Pondi Pondi


MÔI MA TJÔDÔT





MÔI MA TJÔDÔT


          1.    Bon ba nyuu
          2.    Jas li ngan
          3.    Kipis pand hiôdôt
          4.    Kisenge kéga
          5.    Likek li njok
          6.    Mbénd i hônd
          7.    Me sôli metama
          8.    Nwa sôñ

                                                                             Yaônde, 22 maye sép 2018
                                                                  Nkam PONDI PONDI
http:// antoinepondipondi.blogspot.com