INYUU KII DI NHÉMLE I YOM DI NHÉMLE ?

NIÑ I BI PÉMÉL I MBEE NGÉDA I NKOÑ ISI?

I bôt ba nigil liaa, kei i nia ti we nwi u liaa, ba nyis bés le hala a nlel hikôô hi hidun hada hi nwi le nkoñ i bi gwéé.

NIÑ I BI BÔDÔL LELAA?

Ntén hégél i bisu tole mintén mi bihégél bi bisu bi béé minsola mi bihégél bi gwé pog.I mbus, bi bi yila mintén mi bihégél bi gwé bipog. I len ini bipes bi dimamana bipog bi niñ di bibebela ba nléba, bi yé ntéédaga ikété nwind biték di gwé didun di tan di nwi, bihégél bi gwé bipog bi gwé didun di baa ni mbôgôl bôô        i nwi, binuga bi bisu bi gwé mbôgôl samal dikôô di nwi, binuga bi gwé ño ni binam bi gwé mbôgôl tan dikôô di nwi. Yom di nyi yo ini le bihégél gwobisôna bi bi pam bé i nlélém ngéda.

BIHÉGÉL BI MONDO

Bihégél bi mondo bi bi nla niñ ni masoda ma sehge hala wee i bet ba bé lôs tole makenge, ba bi Iôôs bilem gwap mboda yap. Yak i homa bihégél bi bé niñil i bi hôla ipe i la kônde ba i niñ inyuu kônde bôl.

Ibale bo ndi u nyoñ jis, u nléba le ngim binuga i niñ  ikété lép, i gwé 24 ma mis kikii bo méduse. Binuga bipe bi gwé bé libim li mis lini i pam bi bi gwé mis imaa tole jada. Hikii ndek munui nlona longe jam i pam liada li nlanga jis ni malémôke ma jis. Hala a mboñ le mapubi ma mbol homa wada. Hala a bi bôña ki ni ñem ni mapabai. Ngim binuga ñem wap i gwé ndigi hôk yada, bipe ñem wap i gwé hôk ibaa i pam binuga ñem wap i gwé hôk ina. Mut binam ñem wé i gwé hôk ina.

Inyuu hégda mbén lisehge, niñi bi bôdôl ni dimamana di bihégél, i mbus ha tjobi di malép, i mbus yap binuga bi nla niñ ikété lép ni hisi, binuga bi niñ hisi,i mbus yap kôi i pam i mut.

LELAA BIHÉGÉL BI NGI-LÔS BI NLA NIÑ?

Gwal i nhôla ngim bihégél le bi laa niñ to ibale bo bi tabé lôs. Hala a nla bôña ni biyin bi bihégél bi bi ntep balôm bap ba ba gwé bilonge bi biyoyoma bipog(gènes) bi nlôl mangôdô ma manum (spermatozoïdes). Hala wee lem i nlôl i gwal. Jon u nog le, man ka bibaba(bikoo) kikiinyañ. Hikii yom i nniñ i gwé ngim lem (bôt kii binuga kii bie).

LELAA NGIM NTÉN HÉGÉL I NYILA NTÉN HÉGÉL I PE?

I jam lini li nla ndigi bôña ni mabén ma nlôôs bilem bi nlôl i nkañ bi gwom bi niñ ni libag li gwom bi nkena i jam lini. Yoyoma i pog (gène) yon i ñane ni unda ngim lem. Yoyoma i pog i nla heñla. Hala a nla lôl ni diyimbil (enzymes) di di nsal bé nson wap kikii yôha kel. Jon u ntehe njok hobi i bi nimis mabal mé. U nléba le ñyéé u gwé 96% diyoyoma bipog bi mut, ngwo i gwé 75% diyoyoma bipog bi mut, ngim bie bi gwé 33% diyoyoma bipog bi mut. Yoyoma i pog i nla unda bés kikii ñem i nhéñha le ñem i ibag i gwé hôk yada i bana bihôk bibaa ndigi inyuule yoyoma i pog i mboñle ñem u bana hôk yada i nhéñha.

Di nsugus i nkwel wés ni kal le boña mut nyen a nhôla i nog malo ma mut i nkoñ hisi. Hala wee boña mut nyen a gwé niñ i mut, yi ni pék

Yaônde, 29 hilônde 2008

Nkam PONDI PONDI

http://antoinepondipondi.blogspot.com

Vidéos Avril 2013

Vidéos Avril 2013

Bikila bi mudaa jém

Bikila bi mudaa jém

1)Mudaa jém a nje bé matjee ma kôp tigale man mabong ma tombog nye, a bénnga mbek.

2)Mudaa jém a nje bé pal nuga (libal li nuga) tigale man a gwééna nkéna nyo.

3)Mudaa jém a mbak bé mudaa mpe ño tigale ngop i man i nlép man i joo.

Pal = kôô i gwé bé dinoo (hiséé, sô, ngôi, nyaga i  ke bisu).

Libo = kôô i gwé dinoo (nyik, kôôsi, mbahge i  ke bisu).

Hanano man nyen a nlama je matjee inyuule litjee li gwé gwom gwobisôna kikii milik.

Yaônde, 18 matjel 2013

 Nkam Pondi Pondi 
http://antoinepondipondi.blogspot.com

 

Vidéos Mars 2013

Vidéos Mars 2013

Mam ma mboñ le da kida ndigi minkol

I mam ma mboñ le da kida ndigi minkol jada li yé le loñ yés i yé isi ane mahisna ma loñ i pe i pes i mbañ ni ntôñ i gwét. Hala wee ntôñ i gwét i loñ yés i nsal inyuu i ntôñ i gwét i  loñ i  ñane loñ yés. I jam li noñ ha li yé le di gwélél mbog i loñ i ñane loñ yés, yak mayi ma mbog ma loñ i ñane loñ yés nlélém jam inyuu dikuu di moni, mintôñ mi bôt mi nsal i iñngin i ke bisu.
Hala a nla ndigi bôña ingéda bakene loñ yés ba nyoñ bibéba bi makidig i pes likot masangô, mayi ma mbog, sukulu, mintôñ mi bôt mi nsal, libog mapésmene ma moni ni i njel ini le ba noñ ni lek mis i loñ i ñane loñ yés. Ibale bo ndi loñ yés i mbañ bé moni wéé hala a nkobla le loñ yés ya kida ndigi nkol yak bon ba loñ.
Hala a nla ki bôña ingéda ba ane loñ yés ba nyoñ bibéba bi manoñ ni i njel ini le, ibale bo ndi loñ mbay i nsowaga bé yo i pôôna bañ mahol méé ni loñ i yé nye bisu i pes mahol, tigale liké li yé i pôla yap, loñ yés ya ada bé yo kegikel, ya kida ndigi nkol. Hala a yé nlélém inyuu mut. Jon u nog le : ba nhek bé lém i mbai ni mpek maleñ.

Yaônde, 10 matjel 2013
Nkam Pondi Pondi
http://antoinepondipondi.blospot.com 

Minhindô mi ñañ bé jon ba yégle minkol nwés kom ni kom

Di  nla ki kônde bana nseñ ni MINHINDÔ i ba bé bés i nyingis manyuu més. Ni bénge maboñog map ma len ini ma ma mboñ le ba ntéd libind jap bomede ni : NGI-YI, hébég ni WIM.

1)   NGI-YI i MINHINDÔ i yé ngaa bisu i ntééda bo libag li minkol. Banga mut wada a bi kal le: inyuu i yi sôô NHINDÔ ngim yom u bii yo ikété kaat. Di niñ i len ini ingéda litjama li manwin. Ba nla añ to imbee kaat i mbénge ngap  yap lijo sañ le ba ba kunde, ndi ba ntjél añ. Ngandag bikaat i nene i pes i Borders, Barnes ni Noble, i Amazon.com ihôya bé mandap ma nyunga bikaat téntén inyuu MINHINDÔ ma ma gwé banga bikaat bi nla hôla bo le ba pam i ngim likot masangô noñnaga ni sañ yap i lingwélés ndi ndék yap yon i nyoñ ndun i béna añ ibale bo ndi  ba ñañ, ba ntééda i mam ba nyi inyuu yap bomede, ba ntila bé inyuu mboda yap, MINHINDÔ mi Afrika mi nsôô biyi bi basôgôl bap i bôt bap ba nlo i mbus yap, mi neebe wona gwo. MINHINDÔ mi nkwo nyaga ni tjél bibase bi bôt bap  ba kôba ni bapot bindéé bap.

2)   Hébég hi yé soso ngaa i boñ le ba ta bé bôt. I bôdôl nu jam li nkol li bi mal, MINHINDÔ mi nkôhna ngandag moni. I nwi mbog, ba mpémés jôm li milliard ndigi inyuu mangand ma kristak ni ma nwi yondo noñnaga ni mbôgôl i na ni môm ma tan ma milliard ba bana i gim nwi (2,22%). To njee yés a nla gwélél MINHINDÔ kikii ngim bôm tôbôtôbô le ba lok ba sombog nkus wés. Kikii ba mbéna ba bôt ba nsomb ba mbéna hébég inyuule hala a nlémél bo ndi ngôñ yap i bag le ba kônde bana. Ba ngwés ndigi kônde bana ndi ba  nhoñol bé le ba ntééda inyuu mboda yap tole inyuu tjai di nlo. Ba mbot bé iñngin, yom ba nhoñol téntén lisomb bipia bi bitamb bi mondo bi nhee diye ngandag. Bape ba nyôi bon bap inyuu i bana TOMMY tole FUBU i nsôk pam.

Ba ngi hoñol i len ini le li luk mercedes ni niñ i mbôm ndap hala a nkobla le ba mpamna ngim nkôñ tole ba nyônôs eem Amérika. Ba nkon njék. Bobasôna ba yé nlélém to ba yé i MBENGE, Amérika to Afrika. Ngandag bilôg bisañ i niñ ikété liyep ndigi inyuule hébég yap hi nkéñ bo le ba ba kikii diuuna di yé di kotba, di puuwe ndi di sés njok. Ba nla bé bot liada li mapanga ma moni le yak bo ba bana mahol. Ni mahôla ma nkuu bitidii, Black Entertainment tonight ni minkuu mi bitidii bipe bi ñunda bitidii bi ntimbis bo ni mbus, da kônde bana moni wap kikii TOMMY ni NIKE. TOMMY HILLFIGER a bi sol yak bo, a kal le a gwé bé ngông ni moni wap. Ndi to hala ba ngi sombog i gwom TOMMY HILLFIGER a mbañ i lel balal ba ndamba. Ba kônde unda lihat jap i pôla yap ndi ki bés Bakana da ba di édi inyuule moni bijôñ bi bôt, bayi jam bon ba ngwélél nwo.

3)   WIM i yé bo matjél ibôdôl ingéda ba bé minkol ni ingéda ane mahisna jon hala a yé jam jada li mboñ le ba ngi yii minkol wés. Wada wap le Dubois a bi tila kaat yada le talén yada i ngii jôm ni toñol le adna i tabé mayi yap ma mbog. A bé pot ntiik le ngim mam mayi map ma mbog i yé longe. Ndi hala a bi ke bé haa. Ba bi añ bé i kaat ini le talén yada i ngii jôm nseñ wé i bé le ba hôla i môm bôô i ngii mbôgôl i gwé bé talén le yak bo ba niñ longe niñ. Yom hala a nlona ngim MINHINDÔ di nla sébél le koloñ. I bôt bana, ba nyan bilôg bisañ. Yom ba nyi ndigi i yé i kônde hôgôô kikii kain manyañ Abel. Wim wap i mboñ le ba nsal bé ntôñ inyuu i bumbul bobasôna. Ba boñ bé kegikel i mam di mboñ. Ingéda ba mboñ mam ntôñ hikii mut a ngwés le nyen a ba bisu. Jon dikuu tjap di mahôla di yé ndigi inyuu i hôlôs môi map ndi banga mahol i tabé ipôla bôt bap ba ba gwé ngôñ ni mahol. Ba ngwés ba nlôôs biboma gwap mandap més ma nleege bakén kikii bo Sheraton, Intercontinental inyuu i pot i mam ba nhékda le ba mboñ ndi ba béégag i bôt ba nyi hop habes i bôt ba nyi boñ mam.

Wim wap wa bana ngim lisuk ? Ba ngwés bé tehe le adna yap i nla hôla bo i boñ mbiñ mam. Ba nyi bé le woo wada i nkañ bé jomb. Ngandag koloñ i nyi bé le sane yada i nla ki yilis bo ngoo bôt ni ki le ngaaa péba moni ibaa i nkéñ bo ni liyep. Nsaa i sôñ ibaa yon i ntuga bo i ba liyep.

Yom ba nhôya i yé le i mam mana momasôna Bakana bon ba nkena mo ni sane yap ni bahoma bap ba nson. Nsola sane yada i kôli. Jon da kônde ane MINHINDÔ i ntel ngéda ba ntjél añ ni le ñañ nkôô kwede kikii jam li bisu, i ntel ngéda ba ba ba nsomb hikii yom ba ngwés inyuu hébég wap kikii yom i yôhne ibaa, i ntel ngéda ba ba ba nhoñol le ba nhôla bilôg bisañ ndi ki ba ntéd libind jap kikii yom i yôhne iaa.

A ô he nyoo bé, ni tôñ bañ le ba ga añ lipep lini. Ni kônde hoñol le: MINHINDÔ mi ñañ bé, to ibale bo ndi ba ñañ, hala a ñheñ bé jam inyuule ba ntééda bé i mam ba ñañ i boña wap. Ba nhoo hôya inyuule inyuu yap i mut a mboñ béba ni i  mut ba mboñ béba ba nlowa bé. Jon u kônde ki tééda le inyuu i yi sôô NHINDÔ yom u nlama tila yo i kaat.

Yaônde, 25 kondoñ 2013

Nkam Pondi Pondi

http://antoinepondipondi.blogspot.com            

Vidéos Février 2013

Vidéos Février 2013